‘Julie Zwijgt’ (‘Julie Keeps Quiet’ in het Engels) van de West-Vlaamse regisseur Leonardo van Dijl komt pas volgende week in de zalen, maar Tennisplaza had de eer en het genoegen om de persvisie al bij te wonen.
Geen zorgen, je bent nog steeds op Tennisplaza. We leggen het even uit: Julie, de protagonist van de film, is een opkomend tennistalent en de situatie waarover ze zwijgt, betreft het misbruik door haar coach. Dit maakt de film niet alleen relevant voor onze website, maar meteen ook maatschappelijk zeer actueel.
“De keuze om een film te maken over een onveilig gevoel hebben specifiek in de tenniswereld, is weloverwogen”, vertelt de 33-jarige van Dijl ons wanneer we na de vertoning onze vragen op hem afvuren. “Daar zijn twee belangrijke redenen voor. Ten eerste vond ik het belangrijk dat het om een individuele sport ging. Daarnaast speel ik zelf graag tennis, en als ik me dan moest verdiepen in een sport voor de film, dan was dit een logische keuze.”
Tenniswereld niet afschilderen als donkere wereld
Het is echter zeker niet van Dijl’s bedoeling om de tenniswereld af te schilderen als een donkere wereld. “Dit soort zaken gebeurt overal”, zegt de regisseur. “Bij dit project heb ik trouwens veel steun gekregen van zowel coaches als spelers. Voor mij bewijst dat dat de tenniswereld openstaat voor dit onderwerp en het niet uit de weg gaat.”
“Het ging mij vooral om het thema van onveilig gevoel op een andere manier te benaderen. In plaats van de focus te leggen op de slechte coach, wilde ik de emancipatie van Julie als speelster én als mens belichten. Gaandeweg de film ontwikkelt ze een bepaalde assertiviteit en zelfvertrouwen, mede dankzij een nieuwe coach die haar terug veilig doet voelen op het veld. Dat vond ik een interessante invalshoek.”
Voorwaarden voor hoofdpersonage: tennistalent vereist
Tessa Van Den Broeck, die de rol van Julie vertolkt, moest aan bepaalde voorwaarden voldoen voordat ze gekozen werd als hoofdpersonage. Opvallend: acteerervaring was niet vereist, maar tennissen moest ze wel kunnen.
“Julie moest een bepaald niveau hebben, daarom vroegen we tijdens de casting naar het klassement van de kandidaten (Tessa had toen 100 punten, n.v.d.r.). Het belangrijkste voor mij was dat iemand de rol goed kon neerzetten. Tessa is een heel aangename en plezante persoonlijkheid met een sterk karakter. Ik vond het cruciaal dat iemand zoals zij de rol van Julie zou spelen”, vertelt van Dijl.
Mix van ervaring en nieuw talent
De meeste acteurs hadden geen professionele acteerervaring voordat ze aan ‘Julie Zwijgt’ meededen. Aan de andere kant spelen ook gevierde Vlaamse acteurs zoals Koen De Bouw en Ruth Becquart mee. Hoe krijg je als regisseur zo’n mix succesvol?
“Veel repeteren en ervoor zorgen dat ze vertrouwd waren met de scènes voordat we de set opgingen”, weet van Dijl. “De keuze om echte tennissers te casten pakte eigenlijk heel goed uit. Zij zijn gewend om met coaches te werken, kunnen goed omgaan met feedback, en zijn zeer zelfstandig en gedisciplineerd. Het samenwerken verliep daardoor veel vlotter dan ik aanvankelijk had verwacht.”
(lees verder onder de Instagrampost)
Tennis als metafoor voor het leven
In de film fungeert tennis als een metafoor voor het leven. Dit maakte het voor van Dijl makkelijker om zo’n zwaar thema aan te snijden.
“Het gaat vooral om het meditatieve. Aan het begin van de film is Julie sterk vervreemd van haar lichaam. Door het tennissen wordt ze weer één met zichzelf, omdat ze dan doet wat ze graag doet, haar passie kan uiten. Die extreme focus is een vorm van meditatie, een oefening in aandacht en controle. Julie is een sterk personage, en door het tennis stijgt ze boven zichzelf uit.”
Stilte als centraal thema
Het centrale thema van de film is stilte, dat wat niet gezegd wordt. Van Dijl probeerde de spanning rond dat thema op een specifieke manier op te bouwen.
“Vooral door creatief om te gaan met het geluid”, legt hij uit. “Ik heb gewerkt met verschillende lagen van stilte. Het idee van ‘stilte’ wilde ik zo luid mogelijk maken. Zwijgen moest iets actiefs zijn, niet passief. We zwijgen omdat er té veel te zeggen valt, niet omdat er niets te zeggen valt.”
Naomi Osaka’s rol: meer dan alleen uitvoerend producent
Opmerkelijk: niemand minder dan viervoudig grandslamwinnares Naomi Osaka (WTA-73) treedt met haar productiehuis Hana Kuma op als uitvoerend producent van de film.
“Ik ben enorm vereerd dat iemand als Naomi zo achter de film en het verhaal staat. Ze vond het belangrijk dat de stilte van Julie gehoord en bespreekbaar zou worden. Naomi kan op dat vlak veel betekenen.”
“Ze heeft in de film geïnvesteerd. Afhankelijk van haar agenda — ze is natuurlijk in de eerste plaats professionele tennisster en mama — zal ze de film verder promoten. Maar ze heeft nu al zoveel gedaan voor de film, meer dan ik ooit had durven hopen.”
Ondanks de steun van ambassadrice Naomi, heeft van Dijl de Japanse toptennisster niet ontmoet. “Maar Tessa wel, vlak voor de US Open (Verenigde Staten, Grand Slam) vorige maand. Ik wilde daar bewust niet bij zijn. Het moest een moment zijn tussen Tessa en Naomi, een soort sisterhood. Natuurlijk moest Tessa me achteraf wel van a tot z vertellen hoe het geweest was”, lacht van Dijl.
(lees verder onder de Instagrampost)
Duidelijkheid leidt tot veiligheid
“Het afstemmen van een beleid en een preventieve aanpak tegenover een onveilig gevoel moet laagdrempeliger worden”, vertelt van Dijl wanneer we hem vragen naar de mogelijke maatschappelijke impact van de film.
“We zijn rond de film een samenwerking aangegaan met Sportiek, een organisatie die tools biedt om een veilige omgeving te creëren voor zowel atleten als coaches. We willen een nieuwe generatie beschermen tegen wat Julie is overkomen.”
Van Dijl wil ook aandacht vragen voor de positie van de coach in dit verhaal. “Voor coaches wordt het steeds moeilijker om in te schatten wat wel en niet kan,” zegt hij. “We willen daarover duidelijkheid scheppen, en met Sportiek kan dat. Er moeten natuurlijk regels zijn om die duidelijkheid te bieden.”
Veilige en sportieve set
Duidelijke ambities die van Dijl al in de praktijk bracht tijdens het draaien van de film. “Tijdens de productie hadden we bijvoorbeeld zo min mogelijk een-op-een contact met jongeren. Ik zorgde ervoor dat we vaak met Tessa in haar tennisclub repeteerden, een publieke ruimte met veel mensen in de buurt. Als we niet in groep oefenden, was er altijd een productieassistent aanwezig. Dat creëerde een veilige sportieve omgeving, waar het stellen van vragen geen barrière vormde.”
“Ik ga binnenkort trouwens een cursus volgen om API te worden, een Aanspreekpersoon Integriteit, zodat ik nog meer inzicht krijg in deze kwesties.”
Tessa in tranen
Als van Dijl terugkijkt op het filmproces, is er één moment dat hem naar eigen zeggen altijd zal bijblijven.
“Het moment waarop ik aan Tessa en de meisjes vertelde dat Naomi de film ging promoten. Tessa barstte toen in tranen uit, omdat Naomi haar grootste rolmodel is. Toen besefte ik pas écht de gigantische impact die Naomi heeft op deze jonge generatie. Dat was fantastisch.”
“Ook toen ik de film de eerste keer liet zien aan de tennissers op een projector in de tennisclub… Ik zag hen daar zitten met hun zakje chips, geweldig! Dat is mij net zoveel waard als een première op het filmfestival van Cannes.”
(lees verder onder de Instagramposts)
Grote doorbraak (op de Oscars)?
‘Julie Zwijgt’ gaat morgen in Belgische première tijdens Film Fest Gent. Vanaf 16 oktober is de film te zien in alle Belgische zalen. Enkele weken geleden vond de Noord-Amerikaanse première plaats op het Internationale Filmfestival van Toronto, en van Dijl’s aangrijpende meesterwerk is tevens de Belgische inzending voor de Oscars in de categorie Beste Internationale Langspeelfilm.
(lees verder onder de Instagrampost)
Na eerder verschillende kortfilms te hebben gemaakt, waaronder ‘Get Ripped’ (2013), ‘Arbitrage’ (2015) en ‘Stephanie’ (2020), wordt ‘Julie Zwijgt’ als langspeelfilm de grote doorbraak voor de regisseur?
“Doorbraak is misschien niet het juiste woord, maar het was wel een droom van mij om zo’n film te maken. Ik vergelijk het soms met naar de Olympische Spelen gaan: eens je daar bent geweest, wil je terug. Het smaakt naar meer. Ik heb bepaalde projecten in mijn hoofd, maar die hou ik nog even voor mezelf. Nu wil ik dat alle aandacht naar ‘Julie Zwijgt’ gaat.”
Het verhaal van ‘Julie Zwijgt’
‘Julie Zwijgt’ vertelt het verhaal van tiener Julie, een veelbelovend tennistalent dat is aangesloten bij een prestigieuze tennisclub. Wanneer de coach die haar naar de top kan brengen plots wordt geschorst en er een onderzoek wordt gestart, worden alle spelers van de club aangemoedigd om hun verhaal te delen. Maar Julie besluit te zwijgen.
Bekijk hieronder alvast de trailer van ‘Julie zwijgt’:
