Een ace slaan, dat voelt goed! Maar waarom noemen we een winnende opslag eigenlijk ‘ace’? Tennisplaza dook in de geschiedenis en vertelt je alles over de oorsprong, de verschillende betekenissen die het woord in het verleden had, en hoe het een vaste waarde werd in het tennisjargon.

In tennis is een ace een opslag die de tegenstander niet kan raken en waarmee de serveerder direct een punt binnenhaalt. Maar hoe belandde die term precies in het tennisspel?

Taalkundig is ‘ace’ oorspronkelijk een Engels woord met de betekenis ‘één’ of ‘eenheid’. In de kaartwereld duidde het vervolgens op de kaart met één pip (de ‘aas’), die in veel spellen de hoogste kaart werd en dus symbool stond voor iets beslissends of overmachtig.

Net als bij het kaarten past ook in tennis het idee dat de term ‘ace’ letterlijk ‘één’ toestand impliceert: één slag, één punt en geen reactie van de tegenstander.

Het woord ‘ace’ komt dus uit het Engels, maar heeft een langere etymologische geschiedenis. Volgens de etymologiewebsite Etymonline is het een woord dat teruggaat tot circa 1300 en zijn oorsprong vindt in het Latijn en Oudfrans.

De ace van de dobbelsteen

Naast het kaartspel had de ace oorspronkelijk ook een link met dobbelstenen. Het is de zijde van de dobbelsteen met één stip. Dit illustreert hoe de betekenis doorheen de tijd is geëvolueerd van iets negatiefs (de pechzijde van de dobbelsteen) naar iets machtig. Pas vanaf de 18e eeuw kreeg het de betekenis van uitblinken, vooral dus omdat de ace/aas in kaartspellen vaak de hoogste rang kreeg.

(lees verder onder de afbeelding)

De precieze oorsprong van ‘ace’ in het tennis is echter niet volledig officieel gedocumenteerd. Er is geen eenduidige verklaring voor waar en wanneer de term precies ingeburgerd raakte. Wel is het zo dat het sportieve gebruik van ‘ace’ al vanaf het einde van de negentiende eeuw opduikt in sportverslaggeving.

Volgens de etymologie komt de sportbetekenis van ‘ace’ (namelijk ‘scoren’ of ‘een punt winnen’) zelfs al rond 1819 voor het eerst voor in sportcontexten, en de specifieke betekenis ‘onweerlegbare opslag in tennis’ zou voor het eerst in 1889 zijn genoemd. De Amerikaanse sportjournalist Allison Danzig (1898-1987) was één van de eerste en meest bekende journalisten die de term bleef gebruiken om een winnende opslag te omschrijven.

Het is dus zeer waarschijnlijk dat de term eind 19de eeuw of begin 20ste eeuw definitief zijn intrede deed in de tennissport, toen de opslag steeds belangrijker werd als wapen.

Samenvatting

De term ‘ace’ in tennis heeft een rijke oorsprong:

• Het woord ‘ace’ komt van het Engelse woord voor ‘één’ of ‘eenheid’, met wortels in het Latijn en Oudfrans.
• Oorspronkelijk had ‘ace’ een negatieve bijklank, verwijzend naar de pechzijde van een dobbelsteen.
• In kaartspellen kreeg ‘ace’ de betekenis van een hoogstaande kaart (‘aas’), wat de metafoor versterkte voor een dominante of beslissende actie.
• De precieze oorsprong van het woord ‘ace’ in tennis is niet helemaal duidelijk, maar het is waarschijnlijk een mix van de term uit het kaartspel en de sportjournalistiek van de 19e eeuw. Het woord zou voor het eerst in een tenniscontext gebruikt zijn in 1889.

Ongetwijfeld ga je de volgende keer dat je een ace ziet of er zelf één maakt in een wedstrijd, terugdenken aan de geschiedenis van dobbelstenen, kaartspelmetaforen en sportverslaggeving uit de negentiende eeuw. Of je balt een vuist en focust je op het volgende punt. Dat kan ook.